Girişimsel ve Bölgesel Kanser Tedavileri
Kanser tedavisi yalnızca kemoterapi, hedefe yönelik ilaçlar veya immünoterapiden oluşmaz. Uygun hastalarda radyoterapi, ablasyon, embolizasyon ve diğer lokal veya bölgesel tedaviler sistemik tedaviyi tamamlayarak hastalık kontrolüne katkı sağlayabilir.
Girişimsel ve bölgesel kanser tedavileri, tüm vücudu tedavi etmek yerine belirli bir tümöre, metastaza veya organa odaklanan yöntemlerdir.
Bu yöntemler her metastatik hastaya uygun değildir. En önemli nokta, hangi hastada, hangi zamanda ve hangi sistemik tedaviyle birlikte kullanılacaklarının doğru belirlenmesidir.
Bu sayfada
Lokal ve Bölgesel Kanser Tedavileri Ne Zaman Kullanılır?
Lokal ve bölgesel tedaviler, tümörün vücuttaki dağılımının ve biyolojik davranışının uygun olduğu seçilmiş hastalarda değerlendirilir.
Sınırlı Metastaz
Hastalığın az sayıda organda veya az sayıda metastatik odakta bulunduğu durumlar.
Oligoprogresyon
Sistemik tedavi hastalığın büyük bölümünü kontrol ederken yalnızca birkaç odakta ilerleme gelişmesi.
Organ Baskın Hastalık
Tümör yükünün önemli bölümünün karaciğer gibi belirli bir organda yoğunlaştığı seçilmiş hastalar.
Semptom Kontrolü
Ağrı, kanama, bası veya lokal komplikasyon oluşturan tümörlerin kontrolü.
Her Metastatik Hastalık Aynı Değildir
Metastatik kanser tek bir klinik tablo değildir. Bazı hastalarda hastalık çok sayıda organa yayılmışken, bazı hastalarda yalnızca birkaç metastatik odak bulunabilir.
Özellikle oligometastatik veya oligoprogresif hastalıkta sistemik tedavinin yanına lokal tedavilerin eklenmesi bazı hastalarda hastalık kontrolünün süresini uzatabilir veya yeni bir sistemik tedaviye geçişi geciktirebilir.
Az Sayıda Metastaz Varsa Tedavi Yaklaşımı Değişebilir mi?
Evet. Bazı seçilmiş hastalarda sınırlı metastatik hastalık yalnızca “yaygın metastatik kanser” gibi değerlendirilmez. Metastazların sayısı, yeri, tümör biyolojisi ve sistemik tedaviye yanıtı birlikte incelenir.
SBRT / SABR Nedir?
SBRT (Stereotactic Body Radiation Therapy) veya SABR, tümöre çok hassas biçimde yüksek doz radyasyon verilmesini sağlayan ileri radyoterapi yöntemidir.
Özellikle sınırlı sayıdaki akciğer, karaciğer, kemik, adrenal bez veya diğer metastatik odaklarda uygun hastalarda değerlendirilebilir.
Sınırlı Metastazların Tedavisi
Az sayıda metastazı bulunan seçilmiş hastalarda metastatik odakların yüksek hassasiyetli radyoterapiyle kontrol altına alınması hedeflenebilir.
Tek veya Birkaç Odağın İlerlemesi
Sistemik tedavi diğer bölgeleri kontrol altında tutarken birkaç odakta progresyon gelişirse, bu odakların lokal tedavisi bazı hastalarda sistemik tedavi değişikliğini geciktirebilir.
RFA, Mikrodalga Ablasyon ve Kriyoablasyon Nedir?
Ablasyon yöntemlerinde amaç, cerrahi işlem yapmadan görüntüleme eşliğinde tümörün içine veya çevresine yerleştirilen özel sistemlerle tümör hücrelerini lokal olarak tahrip etmektir.
Radyofrekans Ablasyon
Radyofrekans enerjisiyle ısı oluşturarak tümör dokusunun tahrip edilmesini amaçlar.
Mikrodalga Ablasyon
Mikrodalga enerjisi kullanılarak tümör dokusunda yüksek sıcaklık oluşturulur.
Kriyoablasyon
Tümör dokusunu çok düşük sıcaklıklara maruz bırakarak hücre ölümünü hedefler.
Boyut ve Yerleşim Önemlidir
Tümörün çapı, sayısı, damar veya kritik organlara yakınlığı hangi ablasyon yönteminin uygun olduğunu etkiler.
Karaciğer, akciğer, böbrek ve kemik başta olmak üzere farklı organlardaki seçilmiş tümör veya metastazlarda ablasyon yöntemlerinden yararlanılabilir.
TACE ve TARE / Y-90 Nedir?
Karaciğerdeki bazı primer tümörler veya metastazlarda, tedavinin doğrudan karaciğer damar sistemi üzerinden uygulanması mümkün olabilir.
Karaciğer Bölgesel Tedavileri Aynı Şey Değildir
Her yöntemin çalışma şekli, kullanım alanı ve bilimsel kanıt düzeyi farklıdır.
Karaciğer Metastazı Varsa Her Hastaya Aynı İşlem Yapılmaz
Kolorektal kanser, nöroendokrin tümör, uveal melanoma veya hepatoselüler karsinom gibi farklı kanserlerde karaciğer hastalığının biyolojisi birbirinden farklıdır.
Bu nedenle TACE, TARE, ablasyon veya diğer bölgesel yöntemlerden hangisinin uygun olduğu yalnızca görüntüleme sonucuna göre değil; primer tümör, hastalığın karaciğer dışındaki yaygınlığı, sistemik tedavi seçenekleri ve karaciğer fonksiyonları birlikte değerlendirilerek belirlenir.
HAI ve Kemosatürasyon Nedir?
Hepatik Arteriyel İnfüzyon
HAI, kemoterapinin hepatik arter üzerinden doğrudan karaciğer dolaşımına verilmesini sağlayan bölgesel bir tedavi yaklaşımıdır.
Özellikle seçilmiş karaciğer baskın hastalık tablolarında, deneyimli merkezlerde ve multidisipliner değerlendirme sonrasında kullanılabilir.
Kemosatürasyon / Perkütan Hepatik Perfüzyon
Karaciğere yüksek konsantrasyonda kemoterapi verilmesini ve karaciğerden çıkan kanın özel bir filtrasyon sistemiyle süzülmesini amaçlayan ileri girişimsel bir yöntemdir.
Kullanım alanı oldukça seçicidir ve özellikle belirli karaciğer baskın tümörlerde deneyimli merkezlerde değerlendirilir.
Hasta seçimi, tümör tipi, karaciğer dışı hastalık yükü, önceki tedaviler, karaciğer rezervi ve işlemin yapılabileceği deneyimli merkezin varlığı birlikte değerlendirilmelidir.
Elektrokemoterapi Nedir?
Elektrokemoterapi, belirli kemoterapi ilaçlarının etkisini artırmak amacıyla tümör bölgesine kısa elektriksel pulsların uygulandığı lokal bir tedavi yöntemidir.
Elektriksel pulslar hücre zarının geçici olarak geçirgenliğini artırır ve ilacın tümör hücresine girişini kolaylaştırır.
Medikal Onkolog Girişimsel ve Bölgesel Tedavilerin Neresindedir?
İşlemi Uygulamak Değil, Doğru Hastada Doğru Zamanda Gündeme Getirmek
SBRT, ablasyon, TACE, TARE, kemosatürasyon ve benzeri işlemler medikal onkolog tarafından uygulanmaz.
Buna karşılık hastalığın genel seyrini ve sistemik tedaviyi yöneten medikal onkolog, hangi hastanın lokal veya bölgesel bir tedaviden yararlanabileceğini fark etme ve tedaviyi sistemik tedaviyle bütünleştirme açısından önemli bir role sahiptir.
Klinik pratiğimde bu tür lokal ve bölgesel tedavi seçeneklerini uygun hastalarda göz önünde bulunduruyor; hastaları ilgili branşlarla birlikte multidisipliner olarak değerlendirerek gerekli durumlarda uygun merkezlere yönlendiriyorum.
Lokal Tedavi Sistemik Tedavinin Rakibi Değil, Tamamlayıcısıdır
Metastatik kanser çoğu zaman sistemik bir hastalıktır. Bu nedenle yalnızca görünen metastazların lokal olarak tedavi edilmesi her hastada yeterli değildir.
Asıl hedef, uygun hastada sistemik tedavi ile lokal veya bölgesel tedavileri birbirine alternatif olarak değil, birbirini tamamlayan araçlar olarak kullanabilmektir.
Bu Tedaviler Hastaya Ne Kazandırabilir?
Lokal Kontrol
Belirli bir metastaz veya tümör odağının ilerlemesini durdurmayı veya geciktirmeyi amaçlayabilir.
Semptomların Azalması
Ağrı, kanama veya bası gibi lokal sorunların azaltılmasına yardımcı olabilir.
Sistemik Tedaviyi Sürdürme
Oligoprogresif seçilmiş hastalarda etkili sistemik tedavinin değiştirilmesini geciktirebilir.
Uzun Süreli Kontrol
Seçilmiş oligometastatik hastalarda daha uzun süreli hastalık kontrolü hedeflenebilir.
Lokal tedavinin yararı ancak tümör tipi, metastazların sayısı ve yerleşimi, hastalığın büyüme hızı, sistemik tedavi seçenekleri ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirildiğinde doğru biçimde belirlenebilir.
Girişimsel ve Bölgesel Kanser Tedavileri Hakkında Sık Sorulan Sorular
Metastaz varsa lokal tedavi yapılabilir mi?
Evet. Özellikle az sayıda metastazı veya sınırlı progresyonu bulunan seçilmiş hastalarda SBRT, ablasyon veya diğer lokal tedaviler multidisipliner olarak değerlendirilebilir. Ancak bu yaklaşım her metastatik hastaya uygun değildir.
SBRT ile metastaz tamamen yok edilebilir mi?
SBRT seçilmiş metastatik odaklarda çok yüksek lokal kontrol sağlayabilir. Bununla birlikte hastalığın sistemik niteliği nedeniyle tüm vücuttaki kanserin kontrolü ayrıca değerlendirilmelidir.
TARE / Y-90 ile TACE aynı tedavi midir?
Hayır. TACE tümörü besleyen damar üzerinden kemoterapi ve embolizasyon uygulanmasına dayanırken, TARE radyoaktif Yttrium-90 mikroküreleriyle karaciğer içindeki tümöre radyasyon ulaştırmayı amaçlar.
Karaciğer metastazı olan her hastaya TARE veya TACE yapılır mı?
Hayır. Primer kanserin türü, karaciğerdeki tümör yükü, karaciğer dışındaki hastalık, karaciğer fonksiyonları ve mevcut sistemik tedavi seçenekleri birlikte değerlendirilir.
Ablasyon hangi metastazlarda kullanılabilir?
RFA, mikrodalga ablasyon ve kriyoablasyon; karaciğer, akciğer, böbrek ve kemik dahil farklı bölgelerdeki seçilmiş tümörlerde uygulanabilir. Uygunluk lezyonun boyutuna, sayısına ve anatomik yerine bağlıdır.
Lokal tedavi kemoterapi veya immünoterapinin yerine geçer mi?
Çoğu metastatik kanserde hayır. Lokal ve bölgesel tedaviler genellikle sistemik tedavinin alternatifi değil, uygun hastalarda onu tamamlayan yöntemlerdir.
Medikal onkolog bu işlemleri yapar mı?
Hayır. İşlemler ilgili radyasyon onkolojisi, girişimsel radyoloji, nükleer tıp veya cerrahi ekipler tarafından gerçekleştirilir. Medikal onkolog hasta seçimi, zamanlama, yönlendirme ve sistemik tedaviyle entegrasyonda önemli rol oynar.
Modern Onkoloji Multidisipliner Bir Tedavidir
Yeni ilaçların gelişmesi kanser tedavisini yalnızca ilaç tedavisine dönüştürmemiştir. Tam tersine, sistemik tedavilerin daha etkili hale gelmesi bazı hastalarda lokal ve bölgesel tedavileri daha anlamlı hale getirmiştir.
Önemli olan her yöntemi uygulamak değil; doğru yöntemi doğru hastada ve doğru zamanda kullanabilmektir.
Tedavi Kişiye Özeldir
Aynı kanser türüne ve aynı evreye sahip iki hastanın lokal veya bölgesel tedavi seçenekleri aynı olmayabilir.
Tümör biyolojisi, metastazların sayısı ve yerleşimi, hastalığın büyüme hızı, sistemik tedaviye yanıt, organ fonksiyonları, hastanın genel sağlık durumu ve mevcut bilimsel kanıtlar birlikte değerlendirilmelidir.
Uygun hastalarda tedavi seçeneklerinin medikal onkoloji ve ilgili branşlarla multidisipliner olarak değerlendirilmesi önemlidir.
Bilimsel Kaynaklar
ESMO Clinical Practice Guidelines – Oligometastatik hastalık, metastatik solid tümörlerin sistemik ve lokal tedavi yaklaşımları
NCCN Clinical Practice Guidelines in Oncology – Hastalığa özgü sistemik, radyoterapi ve lokal tedavi önerileri
ASTRO / ESTRO – Stereotaktik vücut radyoterapisi ve oligometastatik hastalık ile ilgili güncel konsensus ve klinik rehberler
EASL / ESMO – Hepatoselüler karsinom ve karaciğere yönelik bölgesel tedavilere ilişkin güncel öneriler
Güncel RFA, mikrodalga ablasyon, kriyoablasyon, TACE, TARE/Y-90, HAI, perkütan hepatik perfüzyon / kemosatürasyon ve elektrokemoterapi literatürü